Wkrótce w Wilnie zostanie zaprezentowane jedno z najważniejszych odkryć regionu ostatnich dziesięcioleci — królewskie insygnia grobowe króla Aleksandra Jagiellończyka oraz królowych Elżbiety Habsburżanki i Barbary Radziwiłłównej. Skarby te zostały ukryte w kryptach katedry w Wilnie w momencie wybuchu II wojny światowej i niedawno ponownie odkryte. Wystawa będzie okazją do przypomnienia świata dynastii, która niegdyś łączyła Wilno i Kraków.
9 lipca Muzeum Dziedzictwa Kościelnego w Wilnie otworzy drzwi do jednej z najbardziej niezwykłych wystaw w najnowszej historii regionu, prezentującej królewskie insygnia grobowe należące do XVI-wiecznych władców Polski i Litwy: Aleksandra Jagiellończyka (Aleksandras Jogailaitis), Elżbiety Habsburżanki (Elzbieta Habsburgaitė), oraz Barbary Radziwiłłównej (Barbora Radvilaitė). Wystawa zatytułowana jest Hidden Within (Ukrywać w sobie). Skarby są gotowe do pokazania publiczności po raz pierwszy od prawie wieku.
Artefakty zostały ponownie odkryte niecałe dwa lata temu w kryptach katedry wileńskiej i od tego czasu są badane przez Muzeum Dziedzictwa Kościelnego w Wilnie. Większość insygniów królewskich Polski zaginęła pod koniec XVIII wieku, co nadaje temu odkryciu międzynarodową rangę.
Informacja o ponownym odnalezieniu insygniów z Wilna została w Polsce przyjęta z autentycznym wzruszeniem. Kiedy usłyszałem tę wiadomość, miałem świadomość, że jesteśmy świadkami wydarzenia historycznego. Ponieważ należały one do władców z dynastii Jagiellonów, przedmioty te mają ogromne znaczenie historyczne, symboliczne i emocjonalne dla obywateli obu narodów. Przez dziesięciolecia insygnia uznawano za zaginione. Ich ponowne odkrycie oznacza symboliczne przywrócenie pamięci o jednym z najważniejszych okresów w historii Polski i Litwy.
– mówi prof. dr hab. Andrzej Betlej, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu w Krakowie.
Insygnia i szczątki trzech członków rodziny królewskiej zostały po raz pierwszy odkryte w 1931 roku, po tym, jak wiosenne powodzie odsłoniły królewskie krypty pod katedrą. Jednak w obliczu zbliżającej się II wojny światowej Kościół obawiał się zniszczenia lub grabieży, więc skarby zostały ukryte. Chociaż część skarbca katedry w Wilnie została odkryta w 1985 roku, insygnia królewskie, pomimo wielokrotnych poszukiwań, pozostawały zaginione przez dziesięciolecia. Przez lata pojawiały się liczne teorie spiskowe i spekulacje dotyczące ich losów.
Osobiste insygnia królewskie stworzone dla konkretnego władcy są niezwykle rzadkie; w przeciwieństwie do koron pogrzebowych, większość koron koronacyjnych była używana przez pokolenia. Od początku nie było ich zbyt wiele, a na przestrzeni wieków większość została przetopiona, przerobiona lub po prostu zaginęła. Odkrycie tych artefaktów przywraca nie tylko symbole długiej tradycji państwowości litewskiej, ale przypomina nam również o wspólnej historii dynastycznej, która przez wieki kształtowała zarówno Litwę, jak i Polskę.
– mówi dr. Giedrė Mickūnaitė, kuratorka wystawy.
Szczególnie niezwykłym przedmiotem jest medalion Elżbiety Habsburżanki. Został on wykonany przy użyciu unikalnej monety o nominale 10 dukatów, wybitej w 1533 roku. Na awersie medalionu widnieją portrety Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta jest to jedyny znany na świecie egzemplarz tego rodzaju. Ponadto kolekcja klejnotów ukazuje wyrafinowane techniki rzemieślnicze i sztuczki stosowane w tamtych czasach, w tym wydrążone granaty używane do imitacji rubinów oraz dublety kryształowe połączone z czerwonym podkładem, aby stworzyć wrażenie bogato zabarwionych kamieni szlachetnych.
Unikalne insygnia grobowe władców litewsko-polskich. Insygnia grobowe króla Aleksandra Jagiellończyka (1461-1506) oraz obu królowych, Elżbiety Habsburżanki (1526-1545) i Barbary Radziwiłłównej (1522-1551), obejmujące trzy korony grobowe, berło i jabłko królewskie, mają ogromną wartość symboliczną, historyczną i artystyczną.
Wyjątkowa biżuteria renesansowych królowych. Oprócz unikalnych królewskich insygniów grobowych odkryto również osobistą biżuterię należącą do władczyń kraju. W kryjówce znaleziono cztery pierścienie królowych wykonane ze złota i ozdobione rzadkimi kamieniami szlachetnymi, w tym diamentami, rubinami i szmaragdami, które są świadectwem kultury zachwytu i wirtuozerii renesansowych złotników.
Źródło i zdjęcie: Go Vilnius
