Kopalnia „Guido” w Zabrzu to jedno z najciekawszych miejsc na turystycznej mapie Śląska. Kiedyś fedrowano tu węgiel, a po zakończeniu eksploatacji obiekt został przekształcony w podziemne muzeum. Co roku odwiedza je ponad 400 tys. turystów zainteresowanych techniką i historią górnictwa.
Kopalnia „Guido” powstała w połowie XIX wieku z inicjatywy przemysłowca, hrabiego Guido Henckela von Donnersmarcka – stąd jej nazwa. Rozpoczęcie drążenia pierwszego szybu, który otrzymał nazwę Barbara, rozpoczęto pod koniec 1855 roku, a w roku 1860 został oddany do eksploatacji pierwszy poziom wydobywczy na głębokości 80 metrów. Kopalnia miała zapewnić węgiel dla prężnie rozwijającego się przemysłu w regionie, ale już w 1887 r. z powodu niskiej rentowności hrabia Guido sprzedał ją Państwowemu Górniczemu Skarbowi Pruskiemu. W kolejnych dekadach była ona rozbudowywana, jednak z czasem zasoby węgla zaczęły się wyczerpywać. Po II wojnie światowej kopalnia stała się częścią większego kompleksu i funkcjonowała jako część zakładu Makoszowy. W latach 60. XX wieku zaczęto wykorzystywać ją jako eksperymentalną kopalnię M-300, przystosowaną do badań i testowania nowoczesnych maszyn górniczych.
Historia skansenu zaczęła się w 1982 roku kiedy podjęto pierwsze decyzje o udostępnieniu części wyrobisk dla zwiedzających. Po zakończeniu wydobycia w 1995 roku obiekt przez pewien czas był zagrożony likwidacją, jednak dzięki zaangażowaniu władz Zabrza, samorządu wojewódzkiego i entuzjastów techniki zdecydowano o jego zachowaniu i rekonstrukcji. W 2007 roku Kopalnia „Guido” ponownie została otwarta dla turystów jako instytucja kultury, wkrótce potem połączona z Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.
Podróż w głąb ziemi
Zwiedzanie „Guido” to niezwykła podróż w głąb ziemi. Już początek wyprawy jest emocjonującym, gdyż turyści zjeżdżają w dół prawdziwą górniczą windą do poziomów 170 i 320 metrów pod powierzchnią. Ten tym ostatnim poziomie znajduje się jedna z najgłębszych podziemnych tras turystycznych w Europie.
W kopalni prezentowane są autentyczne wyrobiska, dawny park maszynowy m.in. współczesny kombajn ścianowy, narzędzia górnicze, a także stajnie konne i kaplica św. Barbary – patronki górników. Ogromną atrakcją jest niezapomniana przejażdżka jedyną w Polsce podwieszaną kolejką elektryczną, której niegdyś używali górnicy.
Poziom 170 m ma charakter bardziej historyczny – opowiada o tradycyjnych metodach wydobycia i życiu pod ziemią. Na poziomie 320 m znajduje się nowocześniejsza część trasy i prezentowane są maszyny z XX wieku, które wciąż działają! Jest tam też m.in. multimedialny Warsztat Mechaniczny, a także zrewitalizowana Komora Kompresorów, która dziś służy jako miejsce wystaw i wydarzeń artystycznych. Można też odpocząć w Pubie Górniczym, jednym z najgłębiej położonych barów w Europie i spróbować lokalnego piwa warzonego specjalnie na potrzeby kopalni.
Po wyjściu na powierzchnię warto zajrzeć do sklepiku z pamiątkami. Można w nim kupić np. naturalne czarne mydła, biżuterię z węglem od regionalnych rzemieślników, czy śląskie fuzekle – skarpety z zabawnymi wzorami.
Kopalnia „Guido” to także centrum kultury i życia społecznego: odbywają się tu m.in. koncerty, przedstawienia teatralne i różne wydarzenia kulturalne. Dla miłośników historii i techniki kopalnia to obowiązkowy punkt programu podczas wizyty na Śląsku. Jej podziemne korytarze, autentyczne eksponaty i ciekawe opowieści przewodników pozwolą nam lepiej zrozumieć, jaką rolę odgrywało górnictwo w historii Polski.
Tekst i zdjęcia: Mirosław Mikulski
