Kuchnię niemiecką, często kojarzoną z kilkoma charakterystycznymi potrawami, w rzeczywistości wyróżnia ogromne bogactwo smaków i tradycji kulinarnych. Łączy ona przywiązanie do rodzimego dziedzictwa gastronomicznego i lokalnych produktów z otwartością na nowe trendy i wpływy.
Podstawą niemieckiej kuchni – w jej tradycyjnym wydaniu – są proste, sycące dania z mięsa, ziemniaków, kapusty i warzyw korzeniowych.
Jednocześnie niemiecka kuchnia jest zróżnicowana regionalnie. W regionach północnych, graniczących z Morzem Bałtyckim, ale też obfitujących w jeziora, w menu dominują ryby – wędzone, marynowane, smażone i pieczone. Szlagierem kuchni ulicznej (street food) jest Fischbrötchen – bułka z rybą (na przykład śledziem, makrelą, łososiem), cebulą, kiszonym ogórkiem i sosem majonezowo-jajecznym.
W centralnych i południowych Niemczech na stołach królują natomiast mięsa, ziemniaki, zawiesiste sosy i kiszonki.
Niemcy pachną chlebem
Jednym z symboli niemieckiej kuchni i spoiwem łączącym wszystkie jej regionalne odmiany jest pieczywo. Doliczono się ponad 3000 jego rodzajów. W 2014 roku niemiecka tradycja piekarnicza została wpisana na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Pieczywo jest nieodłącznym elementem tzw. Abendbrot, czyli wieczornego posiłku składającego się z chleba, serów, wędlin i warzyw.
Do najpopularniejszych wypieków należą też precle (Bretzeln), często podawane na śniadanie lub jako przekąska do piwa.
Królestwo kiełbas i dań mięsnych
Chleb to także nieodłączny dodatek do kiełbas, których jest w Niemczech aż 1500 rodzajów. Warto spróbować Bratwurst – tradycyjnej kiełbasy wieprzowej, przeznaczonej do grillowania, serwowanej w bułce lub na talerzu z kiszoną kapustą i sałatką ziemniaczaną.
Jednym z kulinarnych symboli Niemiec, w szczególności Belina, jest Currywurst – kiełbasa podawana na gorąco (pieczona lub grillowana), w plastrach, skąpana w sosie pomidorowym i posypana curry. Rocznie Niemcy zjadają około 800 milionów takich kiełbas, a sami Berlińczycy – około 70 milionów.
Przyrządzane na różne sposoby mięsa to niewątpliwie wizytówka niemieckiej kuchni. Oprócz kiełbas kulinarną sławę zyskał też Sauerbraten – pieczeń wołowa, uważana za jedno z narodowych dań Niemiec. Swój niepowtarzalny smak, aromat i kruchość zyskuje ona dzięki długiemu marynowaniu w mieszance octu, korzennych przypraw, czosnku i warzyw. Tak przygotowane mięso piecze się i podaje w gęstym sosie z kluskami ziemniaczanymi lub czerwoną kapustą.
Miłośnicy dań mięsnych powinni również spróbować klasycznego dania kuchni bawarskiej – wieprzowej golonki z chrupiącą skórką (Schweinshaxe).
Popularnym dodatkiem do mięs, poza chlebem i ziemniakami, są szpecle (Spätzle) – kluski kładzione z mąki i jajek. Równie dobrze smakują one jako samodzielne danie, na przykład z serem i cebulą (Käsespätzle).
Nieodłącznym elementem wielu posiłków jest sałatka z gotowanych ziemniaków, doprawiana olejem i octem lub majonezem oraz solą i pieprzem (Kartoffelsalat).
Na uwagę zasługują również desery. Szczególną sławą cieszą się tort szwarcwaldzki (Schwarzwälder Kirschtorte) – kilkuwarstwowe, czekoladowe ciasto biszkoptowe, przekładane bitą śmietaną i wiśniami, oraz strudel z jabłkami, cynamonem i rodzynkami (Apfelstrudel).
Bogactwo sezonowych smaków
Podróżując po Niemczech, warto włączyć do menu dania przygotowywane na bazie lub z dodatkiem składników sezonowych. Niemal każdy miesiąc przynosi nowe smaki.
Wraz z nadejściem wiosny na stołach pojawiają się świeże zioła. Jura Szwabska zazielenia się od czosnku niedźwiedziego, który rośnie obficie w lasach wokół Albstadt. Świeżo zebrany, wzbogaca smak szpecli, Maultaschen (pierogi z mięsem, szpinakiem i jajkami), zup czy pesto.
Kwiecień niektórzy smakosze traktują jako piątą porę roku. Dlaczego? Bo wyznacza on początek sezonu szparagów. Z najlepszych słynie Beelitz, zwany „szparagową stolicą” Niemiec. Tradycja uprawy tych warzyw sięga połowy XIX wieku. W Beelitz do dziś uprawia się je tradycyjnymi metodami, na piaszczystych glebach, co nadaje im delikatny, wyjątkowy smak. Od 2018 roku tutejsze szparagi mają unijny znak jakości ChOG (chronione oznaczenie geograficzne). Wokół miasta działa wiele gospodarstw, które przyciągają turystów wieloma atrakcjami, takimi jak przejażdżki bryczką po szparagowych polach. W Beelitz działa Muzeum Szparagów, a co roku odbywa się Festiwal Szparagów.
W maju pojawiają się pierwsze truskawki, a wraz z nimi ciasta truskawkowe i parfait.
W lipcu dojrzewają jagody – dodatek do letnich koktajli, naleśników i ciast. Z owoców tych słynie między innymi Pustać Lüneburska – największe wrzosowisko Europy Środkowej.
Jesień w kuchni to przede wszystkim dary lasu, przede wszystkim grzyby i dziczyzna.
Do najważniejszych produktów sezonu jesiennego należy też dynia. W kartach dań pojawiają się dyniowe zupy, tarty i kluski. Warto w tym czasie odwiedzić ogrody pałacu Ludwigsburg koło Stuttgartu, w których co roku odbywa się największy na świecie festiwal dyni. Można tu obejrzeć setki gatunków jadalnych i ozdobnych dyń, a także wykonane z nich rzeźby, oraz spróbować dyniowych przysmaków.
W listopadzie, począwszy od dnia św. Marcina (11 listopada), w całych Niemczech, a szczególnie w regionie Havelland koło Berlina, serwuje się gęsinę.
Grudzień z kolei pachnie tradycyjnym drożdżowym ciastem bożonarodzeniowym Stollen, w którego składzie są rodzynki, kandyzowana skórka cytrynowa i pomarańczowa, orzechy, marcepan i przyprawy korzenne.
Browary i winnice
Integralną częścią kulinarnej tradycji Niemiec jest piwo. W ponad 1500 browarach produkuje się około 5000 jego rodzajów. Tradycja warzenia piwa sięga średniowiecza lat, a jego zasady regulowało tzw. prawo czystości z 1516 roku, dopuszczające tylko cztery składniki: wodę, słód, chmiel i drożdże. Choć współczesne przepisy są bardziej elastyczne, do dziś jest ono symbolem jakości i tradycji.
Jeszcze starsze są tradycje winiarskie – pierwsze winnice na terenach współczesnych Niemiec, głównie w dolinach Renu i Mozeli, powstawały w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Dziś w 13 regionach winiarskich uprawia się różne odmiany winorośli, w tym znany na całym świecie, aromatyczny riesling. Tradycje niemieckiego winiarstwa najlepiej poznawać, odwiedzając winnice i wędrując winnymi szlakami – najstarszy z nich, Niemiecki Szlak Winny (Deutsche Weinstraße), ustanowiony został w 1935 roku.
Gdzie jeść?
Aby przekonać się, jak smakuje autentyczny niemiecki obiad, warto odwiedzić tradycyjną gospodę (Gaststätte). Niezwykle popularny w Niemczech jest także street food. Nie brakuje też eleganckich restauracji typu fine dining.
Przysmaków niemieckiej kuchni warto też szukać na różnego rodzaju festiwalach kulinarnych, winnych i piwnych, które odbywają się na przestrzeni całego roku, oraz na jarmarkach bożonarodzeniowych.
Więcej informacji na temat kuchni niemieckiej znajdziesz na stronie https://www.germany.travel/en/campaign/culinary-germany/home.html
We współpracy z:
